"Em Không Biết Viết Gì Cả" – Sự Thật Là Em Đang Tìm Ý Sai Cách

Đây có lẽ là câu nói tôi nghe nhiều nhất trong các buổi học Văn.

"Tới đề là em đứng hình."

"Em đọc đề xong không biết viết gì."

"Em thấy người ta viết được nhiều lắm, còn em thì không có ý."

Nhưng sau nhiều năm dạy học, tôi nhận ra một điều:

Phần lớn học sinh không thật sự thiếu ý.

Các em chỉ đang tìm ý theo một cách quá khó.

Học sinh thường nghĩ tìm ý là phải nghĩ ra điều gì đó thật hay

Khi gặp đề văn, nhiều bạn lập tức tự tạo áp lực:

• Mình phải có ý mới.
• Mình phải viết sâu sắc.
• Mình phải nghĩ được điều người khác không nghĩ tới.

Thế là càng nghĩ càng bí.

Trong khi đó, những bài văn đạt điểm cao thường bắt đầu từ những điều rất đơn giản.

Ví dụ đề hỏi:

"Nêu suy nghĩ về lòng biết ơn."

Nhiều học sinh cố ngồi nghĩ xem "lòng biết ơn là gì" theo cách thật cao siêu.

Nhưng chỉ cần tự hỏi:

• Em đã từng biết ơn ai chưa?
• Khi người khác giúp mình, mình cảm thấy thế nào?
• Nếu không biết ơn thì chuyện gì xảy ra?

Chỉ với ba câu hỏi đó, em đã có rất nhiều ý để viết.

Vấn đề không phải thiếu ý, mà là chưa biết đặt câu hỏi

Hãy nhớ:

Ý không tự xuất hiện.

Ý được tạo ra từ câu hỏi.

Khi gặp bất kỳ đề nào, hãy thử hỏi:

• Đó là gì?
• Vì sao nó quan trọng?
• Nó mang lại điều gì?
• Nếu thiếu nó thì sao?
• Em đã từng gặp điều đó trong cuộc sống chưa?

Mỗi câu hỏi là một cánh cửa mở ra ý mới.

Một mẹo đơn giản giúp tìm ý trong 5 phút

Thay vì nhìn chằm chằm vào đề, hãy lấy giấy nháp và viết nhanh:

• Điều đầu tiên em nghĩ tới.
• Một người liên quan tới vấn đề đó.
• Một câu chuyện em từng nghe.
• Một trải nghiệm em từng gặp.

Đừng đánh giá đúng sai.

Cứ viết ra.

Rất nhiều học sinh bất ngờ khi nhận ra mình không hề thiếu ý như mình tưởng.

Văn học không kiểm tra trí nhớ. Văn học kiểm tra khả năng suy nghĩ.

Người chấm không mong em trở thành nhà văn.

Người chấm chỉ muốn thấy em biết quan sát, biết cảm nhận và biết trình bày suy nghĩ của mình.

Vì vậy, lần sau khi muốn nói:

"Em không biết viết gì cả."

Hãy đổi thành:

"Em chưa biết đặt câu hỏi nào để tìm ý."

Chỉ cần thay đổi cách tiếp cận, em sẽ thấy ý tưởng xuất hiện nhiều hơn mình nghĩ.